Plien’s Weblog

Het is een idyllisch plaatje. Met de Hervormde Kerk van Ilpendam op de achtergrond –Hollandser kan niet- zetten een tiental nieuwkomers op het ijs hun eerste, voorzichtige schaatsstappen. Ze komen uit Egypte, China, Ivoorkust, Azerbeidjan en Afghanistan. Op één na hebben ze nog nooit in hun hele leven op ijs gestaan. Laat staan natuurijs van dichtbij gezien.

Die tiental nieuwe Nederlanders zijn cursisten die de inburgeringscursus volgen. Ze hebben weliswaar een (voorlopige) verblijfsvergunning, maar moeten nog verplicht inburgeren. En waar kun je dat beter doen dan op de ijsbaan? Dat moet reintegratiebureau Agens in Den Helder, waar de cursisten hun inburgeringstraject volgen, gedacht hebben. En dus togen een tiental Hollanders-in-spe vanmiddag naar het natuurijs bij Ilpendam.

Aka Kadjo uit Ivoorkust heeft ijshockeyschaatsen aangetrokken en schuivelt onwennig achter een stoel over het ijs. Lachend slaat Eid Hanna uit Egypte hem gade. Hij heeft de volwassen variant van de Friese doorlopers omgebonden en durft eigenlijk nauwelijks een voet voor de andere te zetten. Met een glimlach op zijn gezicht slaat hij het Hollandse tafereel gade. Kleine jongetjes met bonte mutsen op zoeven langs de nieuwkomers én de cameraman om zichzelf in the picture te rijden.

Terwijl verslaggever Mark de Bruijn Aka vragen stelt, trekken er onder onze voeten hevig krakend een paar scheuren in het ijs. ‘Krakend ijs is het beste ijs!’, roept Jaap de Ruiter, teamleider van geruststellend toe. Ik hoop het maar, want zelfs ik als geboren en getogen Nederlandse wil me in eerste reflex zo snel mogelijk uit de voeten maken. Aka, Eid en ook Jing Zhou uit China laten zich minder snel uit het veld slaan. Gillend van plezier zie ik later twee vrouwen uit Angola op de slee voorbij komen. Ook Aka en Eid krijgen duidelijk steeds meer plezier in het stapvoets-schaatsen.

Aan de overkant van het meertje hangt een oranje bord met ‘Klunen 200 m’. En inderdaad ligt er een rubberen mat over het gras heen, waar af en toe klunende schaatsers vanaf komen hoppen. Een gek gezicht voor de ijsnieuwkomers? Of gaan zij straks, over een paar jaar, misschien klunend de Hollandse polders door, als ze het schaatsen leuk genoeg blijken te vinden?

Het blijft een gek idee, vinden verslaggever Mark en ik, dat deze mensen als onderdeel van een ‘inburgering’ nu min of meer verplicht op de schaats staan. Ze zouden het misschien wel uit zichzelf gedaan hebben –wie weet. Dan was het wat spontaner geweest. Het schaatsen maakt geen onderdeel uit van het examen, zoals andere delen van de cursus. Een aantal cursisten zijn in Den Helder gebleven en gaven de voorkeur aan een les binnenin een warm klaslokaal over ons dagelijks leven, waaronder nu de Hollandse schaatsgekte.

Maar we beseffen ons dat het waarschijnlijk weinig moeite had gekost om een politicus –ik noem Rita Verdonk of Geert Wilders- zo ver te krijgen hier naar de schaatsbaan af te reizen om voor het oog van de natie deze schaatsexcersitie voortaan verplicht te stellen. ‘We zijn trots op onze nationale sport en dat moeten we uitdragen ook. Voortaan is een schaatsdiploma onderdeel van de inburgering!’

Klunen dus om je verblijfsvergunning te behouden.

Want wie de inburgeringscursus weigert of zakt voor het examen, kan in theorie gewoon weer uitgezet worden.

Hoe dan ook, hier kunt u het verslag zien dat we van de inburgeringsschaatstocht maakten. Oordeel zelf!

Het digitale burgerinitiatief Meer plezier met minder vuurwerk heeft gisterenavond de benodigde 40.000 handtekeningen gehaald om in de Tweede Kamer behandeld te worden. Volgende week al zouden de initiatiefnemers de handtekeningen kunnen overhandigen aan Kamervoorzitter Gerdi Verbeet. Toch rijzen er twijfels bij de rechtsgeldigheid van dit eerste digitale burgerinitiatief.

Dat het onderwerp ‘vuurwerk’ de gemoederen aardig bezig houdt, is wel duidelijk. Maar dat er binnen acht dagen (!) 41.000 handtekeningen zijn binnengehaald om de vrije verkoop van vuurwerk aan banden te leggen, heeft me toch verbaasd. Gezien de toestroom aan steunbetuigingen, kan volgende week makkelijk het dubbele aan handtekeningen worden verwacht. Het burgerinitiatief is op deze manier een goed democratisch middel om een zaak die veel mensen bezig houdt op de agenda van de Kamer te zetten.

Eerdere initiatieven zijn bijvoorbeeld het burgerinitiatief voor rookvrije horeca, dat Clean Air Nederland mei 2006 voorzien van ruim 62.000 handtekeningen aan Tweede Kamervoorzitter Weisglas aanbood. De Commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven besloot echter dat het initiatief niet aan de voorwaarden voldeed, en dus niet in behandeling werd genomen, aangezien de Tweede Kamer in de twee jaar voorafgaand aan de indiening nog over rookvrije horeca had vergaderd. En één van de regels is dat het burgerinitiatief nieuw moet zijn. De laatste twee jaar mag het onderwerp niet in de Tweede Kamer aan de orde zijn geweest. Of de bijna 70.000 handtekeningen toch hun invloed lieten gelden, blijft gissen. Feit blijft dat vanaf vorig jaar die rookvrije horeca er alsnog is gekomen.

Ander voorbeeld van een burgerinitiatief is ‘Stop Fout Vlees’, dat een jaar na de rookvrije horeca’-actie werd ingediend voorzien van meer dan 100.000 steunverklaringen. Het voorstel bleek echt ‘nieuw’ (in 2005 en 2006 was er geen debat was gevoerd dat expliciet de intensieve veehouderij betrof) zodat ‘Stop Fout Vlees’ het eerste burgerinitiatief werd dat door de Kamer behandeld is.

Sinds begin dit jaar kunnen Nederlanders ook digitaal een burgerinitiatief ondertekenen, dus bij sites als petities.nl. ‘Meer plezier met minder vuurwerk’ was de eerste die dit succesvol deed. Maar iedereen die iets zó belangrijk vindt dat hij het in Den Haag besproken wil hebben, kan nu heel gemakkelijk, via internet, hun voorbeeld volgen. Petities.nl staat er vol mee, wellicht allemaal niet even serieus bedoeld….of kunt zich ook vinden in Het rauw eten van pluizige babykatjes moet verboden worden (16 handtekeningen)?

Hoe dan ook, een alerte kijker wees mij erop dat het burgerinitiatief Meer plezier met minder vuurwerk geen nieuw voorstel is. Hij kwam in de stukken van de Tweede Kamer het volgende citaat tegen van de minister van Volkshuisvesting Cramer:

‘De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer wil consumentenvuurwerk niet verbieden. Vuurwerk hoort bij oud en nieuw en levert bij verantwoord gebruik veel plezier op. Vuurwerk speelt een belangrijke rol bij de ongeregeldheden en het wangedrag tijdens de jaarwisseling, maar is er niet de directe oorzaak van. Meteen na de incidenten rond de jaarwisseling zijn de ministeries van VROM en BZK bijeengekomen om acties te ondernemen en voorbereid te zijn op de komende jaarwisseling.’

Tja. De Tweede Kamer heeft het onderwerp in de afgelopen twee jaar dus al eens besproken. Het burgerinitiatief zou hierdoor pas officieel 11 Maart 2010 behandeld mogen worden. Dat zullen de tegenstanders, zoals de Vlaams/Nederlandse Leuke Vuurwerkmensen Club (wat een geweldige naam trouwens), goed nieuws vinden. Volgens hen is het ministerie van VROM bezig met een lastercampagne tegen vuurwerk.

Initiatiefnemer David Rietveld, die ik vanochtend sprak, denkt dat het nog maar de vraag is of de geciteerde uitspraken van minister Cramer betekenen dat het voorstel niet in behandeling wordt genomen. ‘De jaarwisseling leidt elke keer wel tot debatten in de Kamer. Volgens mij gaat het er vooral om of er in de afgelopen twee jaar een besluit is genomen over het onderwerp; niet zozeer of het al besproken is. In de afgelopen jaren is het consumentenvuurwerk nog nooit verboden. Dus dat specifieke voorstel is niet in stemming genomen.’

Daarbij vraagt Rietveld zich af of de politiek zo’n duidelijk signaal uit de samenleving –misschien wel 60.000 tot 80.000 handtekeningen volgende week- kan negeren.

Het is dus spannend wat de commissie die erover gaat straks gaat beslissen.

UPDATE: Zojuist komt op het ANP het bericht binnen dat het kabinet voorlopig geen verbod instelt op vuurwerk voor consumenten. Dat heeft minister Guusje ter Horst van Binnenlandse Zaken vanmiddag gezegd na afloop van de eerste ministerraad van het jaar. Volgens Ter Horst zijn er ongeveer evenveel Nederlanders voor als tegen een verbod op consumentenvuurwerk. Er komt daarom geen verbod. Wel wil zij het illegale vuurwerk blijven aanpakken, omdat daarmee de meeste ongelukken gebeuren. De initiatiefnemers vinden dat de minister hun voorstel een kans moet geven om te worden behandeld in de Kamer.

In mijn beleving lag er vroeger, toen ik klein was in de jaren zeventig, elke winter wel een pak ijs. Schaatsen deden we op de vijver vlakbij ons huis. Friese doorlopertjes onderbinden, wanten aan en muts op: het feest kon beginnen. Al krabbelend baande ik me een weg naar de overkant van het vijvertje. Ergens in een hoekje was een wak geslagen voor de eenden, die luid kwakend onze hulpeloze stapjes op het ijs gadesloegen.

Het zien van de dichtgevroren vijver had hetzelfde effect op me als het opentrekken van de gordijnen na een eerste nacht vers gevallen sneeuw. Een shot adrenaline baande zich een weg door m’n lijf om pas enigszins tot bedaren te komen als ik buiten in de sneeuw liep of eindelijk de doorlopertjes kon ombinden. Sneeuw. IJs. Een betoverend witte wereld, waar de kreten van schaatsers gedempt tot je doordringen en waar de grond zo hard is als steen.

Evenwel duurde het tot 1985 tot de vorst lang genoeg aanhield (minimaal twee weken overdag én ’s nachts) om een Elfstedentocht mogelijk te maken. De eerste Elfstedentocht die ik ooit meemaakte werd gereden op 21 februari dat jaar. Als 13-jarige zag ik op de televisie de legendarische tocht van Evert van Benthem die in 6 uur en 46 minuten finishte in Leeuwarden. Een jaar later kwam de Tocht der Tochten zomaar nog een keer. Weer reed Evert van Bentem als winnaar over de streep; hij deed er negen minuten langer over.

Maar naarmate ik opgroeide kon ik Koning Winter steeds minder vaak de hand schudden. Het leek wel of met het klimmen van de jaren alle sprookjes van mijn jeugd in een laag van mist en natte sneeuw oplosten. De wereld onttoverde een beetje. De winters met sneeuw en ijs maakten plaats voor gure herfststormen, langdurige regenval, overstromingen en vooral onbestendig grijze wolken, die het zicht aan een ijzig blauwe hemel vol schaatsbeloften onttrokken.

Vanaf de winter in 1997 met de laatste Elfstedentocht (na elf jaar) leek er definitief een eind gekomen te zijn aan de winters waarin het water in sloten, meren en beekjes werd omgetoverd tot een ondoordringbare zwarte spiegel. Af en toe waren er oplevingen van sneeuw, zoals in januari 2001 of maart 2005. Na een of twee dagen verdween de sneeuw even snel als deze gekomen was. Het ijs was eigenlijk uit mijn systeem verdwenen. IJs lag op de overdekte ijsbaan, ijs haalde je als blokjes uit de vriezer, maar ijs als schaatsbaar ijs langs weilanden en bruggetjes was simpelweg ondenkbaar geworden.

En toch, ineens, was hij daar weer, dat koortstachtige moment van de bevroren-vijver-vlakbij-ons-huis. Een paar weken geleden, rond Kerst, voorspelt de weerman vanuit het niets een koudefront. Op Tweede Kerstdag rij ik met mijn zoontje van bijna 3 naar het natuurgebied van het Goois Natuur Reservaat achter de Wereldomroep, dat onderdeel uitmaakt van het grootste ‘ecoduct’ ter wereld, de Natuurbrug Zanderij Crailo . Mét slee, die we voor het eerst gekocht hebben. Het riet steekt stilletjes uit boven een ijsmassa waar kinderen-met-stoel rondschaatsen, een beeld dat ik alleen nog ken van Anton Pieck kaarten. Onwennig sta ik met mijn zoon op het ijs. Het is snijdend koud, de slee maakt al schuivend over het ijs een geluid dat ik ken van lang, lang geleden. Wat later lopen we over een houten bruggetje dat nu de ene ijsmassa van de andere scheidt. Mijn zoontje wijst over het ijs naar de overkant, waar nog meer mensen komen aanlopen met schaatsen in hun hand. Ik denk aan het vijvertje van vroeger en de Friese doorlopertjes. Zou hij dat dan toch ook gaan meemaken en vol met adrenaline voor de televisie zitten als de zestiende of zeventiende Elfstedentocht gereden gaat worden? Of misschien zelfs -we gaven hem niet voor niets een Friese naam- zelf mee gaan doen ooit?

In de nacht van 5 op 6 januari rij ik rond 12 uur terug naar huis na een bezoek aan vrienden in Amersfoort. De display in de auto geeft een buitentemperatuur aan van – 10,5 graden. Vol ongeloof staar ik ernaar. Verderop in het land, bij het weerstation Ell bij Weert, wordt een temperatuur van – 17,2 graden gemeten. Door de ‘zeer strenge vorst’ ontstaan er gaten in het asfalt van de A6 tussen Lelystad en Muiden, waardoor de weg deels wordt afgesloten. Daklozen in Groningen moeten verplicht naar binnen.

Ik ben niet de enige ‘tijdelijk ontoerekeningsvatbare’ Hollander bij het zien van grote hoeveelheden sneeuw en ijs. Terwijl ik dit schrijf steken op meerdere plaatsen in ons land klunende schaatsers het spoor over. Ja, u leest het goed: klunende schaatsers over het spoor. Dit gebeurt onder meer op het Naardermeer waar de spoorlijn Amsterdam-Amersfoort loopt. Ik bedoel maar.

De vorst houdt, met korte tussenpozen van dooi, nu al bijna drie weken aan. Ik heb op bevroren sloten gestaan, bovenop een zwarte spiegel van ijs. Langdurig gestaard naar vastgevroren bubbels van lucht verankerd in het ijs. Grassprietjes langs de kant poëtisch beschreven als ‘vastgegrepen door het bevroren water’. Op wit uitgeslagen grond gelopen zo hard als steen. Op dit moment kijk ik naar beelden van een peloton voorovergebogen schaatsers in lichte mist op het ijs van de Oostvaardersplassen, waar voor het eerst in twaalf jaar een NK marathon op natuurijs wordt gereden. Er komt misschien geen Elfstedentocht, er komt misschien geen nieuwe Evert van Benthem deze winter. Het maakt me ook niets uit: met de ijzig blauwe hemel vol schaatsbeloften is de wereld een beetje opnieuw betoverd.